{"id":962,"date":"2024-04-04T23:00:00","date_gmt":"2024-04-04T20:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.fibacloud.com\/tr\/kaynaklar\/?p=962"},"modified":"2026-10-06T03:13:30","modified_gmt":"2026-10-06T00:13:30","slug":"en-cok-kullanilan-linux-komutlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.fibacloud.com\/tr\/kaynaklar\/linux\/en-cok-kullanilan-linux-komutlari\/","title":{"rendered":"En \u00c7ok Kullan\u0131lan Linux Komutlar\u0131"},"content":{"rendered":"
\n

Linux komut sat\u0131r\u0131nda do\u011fru komutu se\u00e7mek kadar hangi dosya, kullan\u0131c\u0131 ve sistem \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilmek de \u00f6nemlidir. Bu rehber, s\u0131k kullan\u0131lan komutlar\u0131 g\u00f6revlerine g\u00f6re d\u00fczenler. \u0130nceleme komutlar\u0131yla ba\u015flay\u0131p de\u011fi\u015fiklik yapan i\u015flemleri ayr\u0131 de\u011ferlendirmek, g\u00fcnl\u00fck y\u00f6netimde daha anla\u015f\u0131l\u0131r ve tekrar edilebilir bir \u00e7al\u0131\u015fma sa\u011flar.<\/p>\n

\"\u00c7al\u0131\u015fma
Komutun hedefi ve yan etkisi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmadan \u00f6nce anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.
G\u00f6rseli b\u00fcy\u00fct \u2192<\/a><\/figcaption><\/figure>\n

\u00c7al\u0131\u015fma dizini ve dosyalar<\/h2>\n

pwd<\/code> mevcut dizini g\u00f6sterir. ls -la<\/code>, gizli dosyalar dahil dizin i\u00e7eri\u011fini ve izin bilgilerini listeler. cd<\/code> \u00e7al\u0131\u015fma dizinini de\u011fi\u015ftirir; dosyay\u0131 ta\u015f\u0131maz. G\u00f6reli yollar mevcut dizine g\u00f6re yorumland\u0131\u011f\u0131ndan, i\u015flem \u00f6ncesinde bulundu\u011funuz yeri kontrol edin.<\/p>\n

pwd\nls -la\nid<\/code><\/pre>\n
id<\/code> \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z kullan\u0131c\u0131 ve grup kimliklerini g\u00f6sterir. ls -l<\/code> \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131ndaki izin, sahip, grup, boyut ve tarih alanlar\u0131 dosyay\u0131 de\u011ferlendirmenize yard\u0131mc\u0131 olur. Dosya ad\u0131 bo\u015fluk i\u00e7eriyorsa yolu t\u0131rnak i\u00e7inde kullan\u0131n; --<\/code> deste\u011fi olan ara\u00e7larda bu i\u015faret se\u00e7eneklerle dosya ad\u0131n\u0131 ay\u0131r\u0131r.<\/p>\n
Okuma ve de\u011fi\u015ftirme komutlar\u0131n\u0131 ay\u0131r\u0131n<\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Komut<\/th>\nG\u00f6rev ve dikkat noktas\u0131<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
cat, less<\/td>\nDosya i\u00e7eri\u011fini okur; b\u00fcy\u00fck g\u00fcnl\u00fcklerde sayfalama i\u00e7in less uygundur.<\/td>\n<\/tr>\n
tail -n 50 uygulama.log<\/td>\nDosyan\u0131n son 50 sat\u0131r\u0131n\u0131 g\u00f6sterir; b\u00fct\u00fcn olay ge\u00e7mi\u015fini kapsamaz.<\/td>\n<\/tr>\n
cp -i — kaynak hedef<\/td>\nKopyalar; mevcut hedefin \u00fczerine yazma durumunda onay isteyebilir.<\/td>\n<\/tr>\n
mv -i — kaynak hedef<\/td>\nTa\u015f\u0131r veya yeniden adland\u0131r\u0131r; kaynak konumu de\u011fi\u015fir.<\/td>\n<\/tr>\n
mkdir, rmdir<\/td>\nDizin olu\u015fturur; rmdir yaln\u0131z uygun bo\u015f dizini kald\u0131r\u0131r.<\/td>\n<\/tr>\n
rm<\/td>\nDosya kald\u0131r\u0131r; geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc yedek veya dosya sistemi imk\u00e2nlar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n
Dosya de\u011fi\u015ftiren \u00f6rnekleri yaln\u0131z yeni ve bo\u015f bir deneme dizininde uygulay\u0131n. \u00dcretim dizinine geni\u015f joker karakterlerle silme komutu vermeyin. Kopyalama i\u015fleminin uygulama yede\u011fi oldu\u011funu varsaymay\u0131n; a\u00e7\u0131k veritaban\u0131 dosyalar\u0131n\u0131n tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in uygulamaya uygun y\u00f6ntem gerekir.<\/p>\n
Kaynak durumunu okuyun<\/h2>\n
uptime\nfree -h\ndf -h\nps aux\ntop<\/code><\/pre>\n
free<\/code> \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131nda kullan\u0131lan bellekle kullan\u0131labilir bellek ayn\u0131 yoruma sahip de\u011fildir; cache kullan\u0131m\u0131 tek ba\u015f\u0131na sorun g\u00f6stermez. df<\/code> dosya sistemi dolulu\u011funu g\u00f6sterir; du<\/code> ise se\u00e7ilen dizin a\u011fac\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131 hesaplar. Silinmi\u015f fakat a\u00e7\u0131k tutulan dosyalar gibi durumlarda sonu\u00e7lar farkl\u0131la\u015fabilir.<\/p>\n
Load average yaln\u0131z CPU kullan\u0131m y\u00fczdesi de\u011fildir. S\u00fcre\u00e7 durumu, I\/O bekleme ve kaynak limitleriyle birlikte de\u011ferlendirin. htop<\/code>, iostat<\/code> veya pidstat<\/code> gibi ara\u00e7lar ek paket gerektirebilir; her sistemde kurulu olduklar\u0131n\u0131 varsaymay\u0131n.<\/p>\n
A\u011f ve servis inceleme<\/h2>\n
ip address show\nip route show\nss -tuln<\/code><\/pre>\n
ip<\/code> adres ve rota bilgisini, ss<\/code> ise soketleri incelemek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Bir portun dinleniyor olmas\u0131 d\u0131\u015far\u0131dan eri\u015filebilir oldu\u011funu kan\u0131tlamaz; dinlenen adres, firewall ve y\u00f6nlendirme de etkilidir. ping<\/code> yan\u0131t\u0131 al\u0131namamas\u0131 da tek ba\u015f\u0131na uygulaman\u0131n kapal\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermez; ICMP filtrelenebilir.<\/p>\n
systemd kullanan bir sistemde systemctl status SERVIS_ADI<\/code> ve journalctl -u SERVIS_ADI --since today<\/code> ilgili hizmeti incelemeye yard\u0131mc\u0131 olur. Servis ad\u0131n\u0131 da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131zdan do\u011frulay\u0131n. Log payla\u015f\u0131rken kimlik bilgilerini ve ki\u015fisel verileri temizleyin.<\/p>\n
Komutu do\u011frulama al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131<\/h2>\n
man<\/code> ve --help<\/code> ile se\u00e7eneklerin kurulu s\u00fcr\u00fcmdeki anlam\u0131n\u0131 kontrol edin. \u0130nternetteki bir komuta do\u011frudan sudo<\/code> eklemek yerine gereken yetkiyi ve hedefi belirleyin. De\u011fi\u015fiklik sonras\u0131 ayn\u0131 inceleme komutlar\u0131yla sonucu do\u011frulay\u0131n; anl\u0131k d\u00fczelme ile kal\u0131c\u0131 nedenin giderilmesini ay\u0131r\u0131n.<\/p>\n
S\u0131k sorulan sorular<\/h2>\n
\n
free \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131nda bo\u015f bellek azsa mutlaka sorun mu var?<\/strong><\/dt>\n
\n
Hay\u0131r. Linux dosya cache\u2019i i\u00e7in bellek kullanabilir. Kullan\u0131labilir bellek, swap ve uygulama davran\u0131\u015f\u0131 birlikte de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n<\/dd>\n
ss ile portu g\u00f6rmek d\u0131\u015f eri\u015fimin a\u00e7\u0131k oldu\u011funu g\u00f6sterir mi?<\/strong><\/dt>\n
\n
Hay\u0131r. Dinlenen adres, a\u011f yolu ve g\u00fcvenlik kurallar\u0131 ayr\u0131ca test edilmelidir.<\/p>\n<\/dd>\n<\/dl>\n
Sonraki ad\u0131m<\/h2>\n
A\u011f \u00f6l\u00e7\u00fcmlerini bant geni\u015fli\u011fi rehberi<\/a> ve dosya eri\u015fimini NFS a\u00e7\u0131klamas\u0131<\/a> ile tamamlay\u0131n.<\/p>\n
Kaynaklar<\/h2>\n
    \n
  1. GNU Coreutils 9.12<\/a><\/li>\n
  2. Bourne Shell Builtins (Bash Reference Manual)<\/a><\/li>\n
  3. free(1) – Linux manual page<\/a><\/li>\n
  4. uptime(1) – Linux manual page<\/a><\/li>\n
  5. ps(1) – Linux manual page<\/a><\/li>\n
  6. top(1) – Linux manual page<\/a><\/li>\n
  7. ip-address(8) – Linux manual page<\/a><\/li>\n
  8. ip-route(8) – Linux manual page<\/a><\/li>\n
  9. ss(8) – Linux manual page<\/a><\/li>\n
  10. journalctl<\/a><\/li>\n
  11. systemd \u2014 systemctl ba\u015fvurusu<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
    Linux komut sat\u0131r\u0131nda do\u011fru komutu se\u00e7mek kadar hangi dosya, kullan\u0131c\u0131 ve sistem \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilmek de \u00f6nemlidir. Bu rehber, s\u0131k kullan\u0131lan komutlar\u0131 g\u00f6revlerine g\u00f6re d\u00fczenler. \u0130nceleme komutlar\u0131yla ba\u015flay\u0131p de\u011fi\u015fiklik yapan i\u015flemleri ayr\u0131 de\u011ferlendirmek, g\u00fcnl\u00fck y\u00f6netimde daha anla\u015f\u0131l\u0131r ve tekrar edilebilir bir \u00e7al\u0131\u015fma sa\u011flar. Komutun hedefi ve yan etkisi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmadan \u00f6nce anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.G\u00f6rseli b\u00fcy\u00fct \u2192 \u00c7al\u0131\u015fma dizini […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":1433,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[168,175,176],"class_list":["post-962","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-linux","tag-linux","tag-ssh","tag-terminal"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.fibacloud.com\/tr\/kaynaklar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/962","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.fibacloud.com\/tr\/kaynaklar\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.fibacloud.com\/tr\/kaynaklar\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fibacloud.com\/tr\/kaynaklar\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fibacloud.com\/tr\/kaynaklar\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=962"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.fibacloud.com\/tr\/kaynaklar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/962\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":965,"href":"https:\/\/www.fibacloud.com\/tr\/kaynaklar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/962\/revisions\/965"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fibacloud.com\/tr\/kaynaklar\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1433"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.fibacloud.com\/tr\/kaynaklar\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=962"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fibacloud.com\/tr\/kaynaklar\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=962"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fibacloud.com\/tr\/kaynaklar\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=962"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}